GADGET ROLÜNDEKİ İNSANLAR:
CANLI DUYGULARI NASIL “KONFORLU BİR HİZMETLE” DEĞİŞTİRDİK
“İnsanlar sevilmek için, eşyalar ise kullanılmak için yaratıldı. Dünya kaos içinde çünkü her şey tersine döndü.”
Etrafıma bakıyorum ve tuhaf, korkutucu bir tersine dönüş görüyorum.
Akıllı telefonlarımıza nasıl bakacağımızı çok iyi biliyoruz: onlara pahalı kılıflar alıyor, bataryalarını değiştiriyor ve düşerlerse diye endişeleniyoruz. Mükemmel kahveyi seçmek veya ruh halimize göre bir çalma listesi oluşturmak için saatler harcamaya hazırız. Ancak ilişkilerimizi nasıl sürdüreceğimizi unuttuk. Ekrana odaklanmadan, sadece sevdiğimiz birinin yanında oturup onu dinlemek için on dakika ayırmak bize çok zor geliyor.
Eşyalar insanlardan daha fazla ilgi talep eder hale geldi. Onları biriktiriyor, yükseltiyor ve onlara bağlanıyoruz. Peki ya insanlar? İnsanlar fark edilmeden işlevlere dönüştü. İş arkadaşları görevleri halletmek için. Arkadaşlar beğeni almak ve sosyal statüyü korumak için. Partnerler kolaylık ve konfor için. Birbirimizi tıpkı eskiden çekiç veya kaşık kullandığımız gibi kullanıyoruz.
En korkuncu da bu değişimi fark etmiyor olmamız. Akıllı telefonumuzun ekranını özenle silmeyi normal bulurken, basit bir insani sıcaklığa ihtiyaç duyan birinin yanından geçip gidiyoruz.
Kısa süre önce Robert Sheckley’nin, “gerçek aşkı” güzel bir ambalajla satan gelecekteki bir şirketi anlatan bilim kurgu öyküsünü okudum. Orada çarpıcı bir cümle var: “Cinsel zevkler herkese açıktır… Ama aşk bir nadirliktir, aşk özel bir metadır.” Ve bu şirket ne mi sunuyor? Mükemmel bir partner. Kusurlarınıza bayılacak, çatışma yaratmayacak, sizden kırılganlık beklemeyecek biri.
Bugün bu kurgu gerçeğe dönüştü. Eşleştirme algoritmaları olan flört uygulamaları, “mükemmel ilişkiler” için ücretli abonelikler, yapay zeka tabanlı sanal sevgililer. Risk almadan aşk istiyoruz. Para iadesi garantisiyle tutku istiyoruz. Doğası gereği kontrol edilemez olanı kontrol etmek istiyoruz. İnsanların tıpkı gadget’lar gibi davranmasını istiyoruz — hatasız ve ayarlanması gereken bir yazılım olmadan.
Ancak gerçek aşk her zaman bir sistem arızasıdır. Göz göze geldiğinizde dilinizin tutulmasıdır. Partnerinizin vücudunu veya özgeçmişini değerlendirememenize neden olan, gözlerinizi dolduran yaşlardır. Düzenlenemeyen ve paketlenemeyen bir kaostur. (Pazarlamacıların vaat ettiği gibi) “sinir sistemini güçlendirmez”, aksine en derin korkularımızı açığa çıkararak onu sınırlarına kadar zorlar. Ve işte bu kırılganlıkta, bu tam kontrolü reddetme halinde canlı hissederiz.
Fotoğraf projelerim üzerinde çalışırken bunu sık sık düşünürüm. Kamera bir eşyadır. Hizmet etmelidir ve o bir duvar değil, bir köprüdür. Lensin önündeki insan ise çekilecek bir nesne değildir. O, fark edilmeyi, duyulmayı, anlaşılmayı hak eden, kullanılmaması gereken koca bir evrendir.
Dünya gerçekten kaos içinde. Ama belki de bu kaos durdurulabilir — en azından bir gün, bir sohbet, bir bakış ölçeğinde.
Kullanmayı bırakın. Fark etmeye başlayın. Eşyaları eşya olarak bırakın. Ve insanlara en temel haklarını geri verin: yaptıkları için değil, sadece var oldukları için sevilme hakkını.
