Hayatta kalmayı o kadar büyük bir azimle öğreniyoruz ki, nasıl yaşayacağımızı bilmiyoruz…
Roman Adler. Belgesel fotoğrafçı.
Neden fotoğraflıyorum?
Her şey kamerayı elimden çok önce başladı.
Hayatım boyunca dünyanın kırıldığı pek çok yerde bulundum. Savaşın haber değil, gündelik hayat olduğu yerlerde. Yıkımın akışta bir görüntü değil, sıradan bir gerçeklik olduğu yerlerde. Farklı insanlarla karşılaştım, yüzlerce hikâyeyi yaşadım ve dinledim — dünyanın muhtemelen asla öğrenmeyeceği hikâyeleri.
Ve o zaman anladım: fotoğrafçılık sadece güzel kareler hakkında değil. Bu, duyulmayanlara ses verebilmenin bir yolu. Hayatları zamanın kenarındaki istatistiklerden ibaret olanlara.
Altı yıllık belgesel fotoğrafçılık deneyimimde savaşı ve dünyaların sınırındaki hayatı gördüm. Ama etraftaki her şey yıkılırken insanın içinde kalanı da gördüm. Ve her seferinde şu gerçeğe daha çok inandım: İnsanların içindeki ışık, bizim yarattığımız hiçbir araçla söndürülemez.
Çok günahkâr aziz gördüm, ama çok daha fazlasını — aziz günahkâr.
Korkuyu korku için fotoğraflamıyorum. Tüm “insanî koşullarımıza” rağmen devam eden Hayat’ı fotoğraflıyorum. İster kırık beton blokların arasında asfalta tebeşirle resim yapan bir çocuk olsun, ister resmî haritalardan silinmiş bir şehirde kahve pişiren bir yaşlı adam. Şanghay’ın labirentlerinde, tam olarak anlamadığım kurallarla yaşayan bir sokak satıcısı.
Benim kameram bir araç değil. Bu benim yakın olma yolum.
“Her şeyin iyi olduğu” dünya ile insanların sadece her gün hayatta kaldığı dünya arasında bir köprü.
Fotoğraflarım bu insanları oldukları gibi görmeye yardımcı oluyor. Bu insanların — var olduğunu gösteriyor.
The Humans v.21
Beş perde içinde altı yıllık çalışmayı bir araya getiren bir belgesel fotoğraf projesi. Bu, ruhun kaybolması gerektiği yerde yaşayan insanlarda ruhun arayışı.
Bu, 21. yüzyıl İnsanı hakkında bir hikâye — çağın kaderleri kırdığı yerde. Her gün İnsan olarak kalmayı seçenler hakkında.
Ve bu seçim ne teslimiyettir ne de çaresiz kabulleniş. Bu, hem Yaşam’ın hem de Ölüm’ün gözlerine korkusuzca bakan bir İnsanın seçimi.
Benim görevim yıkımı göstermek değil. Benim görevim, her şey yıkılırken bile insanın içinde ışığın kaldığını göstermek.
Bu sadece bir proje değil. Bu benim yolum. Şunu söylemenin bir yolu: bu insanlar var.
Benim için herhangi bir sergiden daha önemli — fotoğraflarımın kahramanlarından gelen mektuplar: “Bizi gerçek hâlimizle gösterdiğiniz için teşekkür ederiz.”
Fotoğraflamaya devam ediyorum. Çünkü tanıklarının beklediği hikâyeler var.
BÖLÜM I. SAVAŞSIZ GEZEGEN
Bir zamanlar — belki de asla — Gezegenimiz böyle olacak. Ama şimdilik her şey olduğu gibi.
Bu politika hakkında değil. Bu isimsiz insanlar hakkında.
Yüz binlerce takipçileri yok. Popüler değiller. İnternette onlardan bahsedilmiyor ve televizyonda asla gösterilmeyecekler. Ama sabahları uyanıyorlar, işe gidiyorlar, seviyorlar, gülüyorlar, hüzünleniyorlar. Gezegenimizin sıradan insanları.
Onların “sıradanlığı” bir lanet değil, bir armağan. Bu zor zamanda, en basit hayatla bile, sadece yaşamanın armağanı.
Ve yaşıyorlar — dünyamızın en farklı şehirlerinde, köylerinde, kasabalarında. Her birinin hikâyesi düşünebileceğinizden daha fazla. Her biri — başına bir Evren.
BÖLÜM II. TOPRAKLAR
“Bana öyle ki… gerçek kutsallık, yaralarına bakabilme yeteneğidir… derin, parçalanmış… ve başkalarına aynılarını yapmaya çalışmamak. Sadece donup kalmak… bu acının sonsuz döngüsünü durdurmak… darbeyi almak ve yeni bir cellat olmamak…”
Hugo Simberg, “Yaralı Melek”
Kraterleri, betonu ve yıkımın geometrisini fotoğraflamıyorum. Dış kaosun iç manzaraları olmasına izin vermeyenleri fotoğraflıyorum.
Bu bir çatışma tarihi değil. Bu bir varoluş tarihi.
İsimleri raporlarda yer almayan, ama onurları herhangi bir manşetten daha ağır olanların.
Ses zamanla soluyor. Geriye sadece bakış kalıyor.
Burada savaş sadece arka plan. İnsan tek sabit.
BÖLÜM V. RUS BAKIŞI. ÇİN
Bir Rus’un gördüğü Çin. Kartpostal gibi değil. Turistik değil.
Başka bir medeniyet. Başka yasalar. Onları her zaman anlamıyorum. Ve bu anlamamazlık — sahip olduğum en dürüst şey.
Tam olarak bu anlamamazlıkta doğuyor gerçek kare.
Anlamayı bıraktığım yerde başlıyor tefekkür. Alışkanlığın bittiği yerde — başlıyor bakış.
“Sadece boşlukta doğar form.” Benim cehaletim — bu boşluk. Ondan geliyor, açıklamaya çalışmayan, sadece gören bir bakış.
“Ruslar için Çin»i fotoğraflamıyorum. Çin’i bir Rus’un gözleriyle fotoğraflıyorum — şaşkınlık, anlamamazlık ve saygıyla.
BÖLÜM IV. TANINMAMAK
Hiçbir yerde kabul edilmeyen bir pasaport. Kimsenin tanımadığı bir sınır. Haritalarda var olmayan bir devlet.
Ama insanlar var. Aşık oluyorlar, evleniyorlar, çocuk sahibi oluyorlar, planlar yapıyorlar.
Dünyanın var olmadıklarını söylediği yerde yaşıyorlar. Gölgeler gibi. Ama gülen, seven, yaşlanan ve ölen gölgeler.
Benim projem — haritalara rağmen var olanlar hakkında.
AKT V. RUS BAKIŞI (ÇİN).
Çin, bir Rusun gördüğü gibi. Kartpostal Çini değil. Turistik Çin değil. Onların sokaklarına, pazarlarına, avlularına bakıyorum — ve kendi yasalarına göre yaşayan başka bir uygarlık görüyorum. Bu yasalar bana her zaman anlaşılır gelmiyor. Ama gerçek kare tam da bu anlamamada doğuyor. Eski bir tapınağın üzerindeki neon. Elinde kamış kafeste kuşuyla yaşlı bir adam ve yanında süper arabayla elektrikli motosikletli bir kurye. Kırmızı fenerler ve okuyamadığım hiyerogliflerle yazılmış tabelalar. Ben “Ruslar için Çin"i çekmiyorum. Çin’i bir Rusun gözüyle çekiyorum — tüm şaşkınlığıyla, anlamamasıyla ve bu şaşkınlığın uyandırdığı saygıyla.
Nasıl çalışıyorum?
01. ACIMA DEĞİL DÜRÜSTLÜK
Acıma duygusunu uyandırmak için “fakir insanları” fotoğraflamıyorum. Kahramanlarım kurban değil. Onlar canlı, güçlü ve gerçek. Yüzlerde gözyaşı aramıyorum. Gözlerde onur arıyorum.
02. İNSAN MERKEZDE
Harabeler sadece dekor. Sadece İnsan ana sabit. Etrafta savaş olsa da, şehir yüzeyden silinse de — yıkım aramıyorum. Hayat arıyorum.
03. HIZ DEĞİL, ZAMAN
Bir saatte haber yapmıyorum. Varıyorum, kalıyorum, kahramanlarımla birlikte oluyorum. Ancak o zaman onları gerçekten oldukları gibi görebilirsin. Ve sonra onların hayatı senin olur.
04. UNUTUŞA KARŞI HAFIZA
Bu insanlar kaybolabilir. Sanki hiç var olmamışlar gibi. Sanki hiç sevmemiş, hiç acı çekmemiş, hiç gülmemişler gibi. Benim kameram — bu benim iz bırakma yolum. Sessiz.
“Kapının önündeki tüm adımların anlamsızdır, eğer o kapıdan hiç içeri girmediysen.”
Fotoğrafçı olarak hayatım — dünyada var olma biçimim. Bu dünyaya algımı iletme biçimim.
Evet, bilinçli olarak hayat pratiğimi seçtim — tefekkür pratiğini.
Her gün hissetmek için antrenman yapıyorum, hayatın en ince notalarını yakalamak için. Çekici ve itici olanı görmeyi öğreniyorum — ve ikisini de reddetmeden.
Sadece dünyayı ve içinde yaşayan insanları incelemiyorum. Duygularının ve hislerinin tonlarını inceliyorum. Ve yürüdükleri yolları gözlemliyorum.
Misyon
Fotoğraflarımın kahramanları — kapının önünde duran insanlar. Her biri kendi kapısının önünde. Savaş, yıkım, tanınmama — bazıları için kapı. Modern medeniyetin acımasız gerçeği — diğerleri için kapı. Kapı kolu avuçlarını yakıyor. Kapının ardında — bilinmeyen. Korku bağırıyor: açma.
Ama onlar açıyor. Her gün.
Benim misyonum — bu anda onlarla birlikte olmak. Kapının ardında değil, güvenlikte değil. Ama sıcak olan yerde. Korkunç olan yerde. Yaşam ile unutulma arasında seçim olan yerde.
Çünkü seçim — bizi İnsan yapan şeydir. Seçim özgürlüğü — bir armağan. Ve kahramanlarım Yaşamayı seçiyor. Ve ben bunu göstermeyi seçiyorum.
Geriye kalan — yapamadığımızı yapmak. Korkunç olan yere gitmek. Dünyanın görmemeyi tercih ettiğini göstermek.
The Humans v.21 — bu benim kapım. Ona ulaştım. Onu açıyorum.
İçimizdeki her iyi şeyi o kadar umutsuzca içimize çiğniyoruz ki, tüm hayatı, en küçük yaşlardan itibaren…
Bizi ne yönlendiriyor? Uyumluluk? Korku? Ve sonra sevmekten, iyilik yapmaktan, yaratmaktan korkuyoruz… Yaşamaktan korkuyoruz.
Balzac: “Herkesin kambur olduğu yerde, güzellik çirkinliğe dönüşür.”
FELSEFEM
Toz ve kül katmanları altında Işığın henüz sönmediği yere bakmayı seçiyorum.
İnsanların, harabelerin arasında, sobanın üzerindeki cam kırıklarını süpürerek sabahları kahve pişirmeye devam ettiği yerde. Gülmeye devam ettiği. Sevmeye devam ettiği.
Orakçılar çok, Ekinciler az.
Başkalarının acısının hasadını toplamıyorum. Orakçıların çoktan geçtiği yerde tohumlar arıyorum. İnsanlığın taneleri. Canlı. Bekleyen.
Benim kameram bir sabitleme aracı değil. Bu benim yakın olma yolum. Zorunda olduğum için çekmiyorum. Dönemeyeceğim için çekiyorum. Bu benim seçimi. Bu insanları görmek. Onların hikâyelerini duymak. Onlara şunu söyleme imkanının değerini bilmek: siz varsınız.
İnanıyorum ki fotoğraf sadece bir görüntü değil. Bu tanıklık. Bu hafıza. Bu ses.
Herkesin acele ettiği, haberlerin bir saat içinde eskidiği, insanların istatistiğe dönüştüğü bir dünyada, yavaşlığı seçiyorum. Derinliği seçiyorum. Gözlerin içine bakmayı seçiyorum. Sessizliğe. Sessizliğin bağıran manşetlerden daha gürültülü olduğu yere.
Sanatı sanat için yapmıyorum. Gerçek için yapıyorum. Kendi adına konuşamayanlar için. Dünyanın fark etmemeyi tercih ettikleri için.
Felsefem basit:
- Her insan görülmeyi hak eder.
- Her hikâye anlatılmayı hak eder.
- Her an korunmayı hak eder.
Çünkü hepimiz tek bir hikâyenin parçasıyız. Şu anda yazılmakta olan insanlığın hikâyesinin.
Yazarın detaylı portföyü, sergi geçmişi ve profesyonel özgeçmişi; küratörler, vakıflar ve medya için talep üzerine sunulmaktadır.
Burada bakış açımı şekillendiren şeyler bir araya getirildi. Bir başarı listesi olarak değil, kökler olarak. Benim ve The Humans v.21 projesinin.
Bu söyleşide — ilk denemelerimden tanınmaya uzanan yolculuğumu, hiç süslemeden anlatıyorum.
Hedef süreci neden zehirler?
Hocalarının kopyası olmaktan nasıl kaçınmalı?
Yapay zekâ neden sadece bir araç, bakışın yerini alan bir şey değil?
Ve en önemlisi: fotoğraflarınız neden kâğıtta yaşamalı, dijital gürültüde boğulmak yerine.
